Διπλωματικές διεργασίες για τα Στενά του Ορμούζ
Η κρίση στον Περσικό Κόλπο βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή, με το Συμβούλιο Ασφαλείας να εξετάζει σχέδιο απόφασης για τη διασφάλιση της ναυσιπλοΐας. Στο παρασκήνιο, έντονες διαβουλεύσεις βρίσκονται σε εξέλιξη, με στόχο την αποτροπή της στρατιωτικής κλιμάκωσης
Η ναυτική γραμμή του Ορμούζ, ένα στενό πλάτους λίγων δεκάδων χιλιομέτρων, αποτελεί τον πλέον ευαίσθητο ενεργειακό διάδρομο του πλανήτη. Από εκεί διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και ένα σημαντικό ποσοστό υγροποιημένου φυσικού αερίου. Οι σχέσεις Ιράν και αραβικών κρατών είναι σε κρίσιμο σημείο, με θύμα την ελεύθερη ναυσιπλοΐα.
Την περασμένη εβδομάδα, το Ηνωμένο Βασίλειο συγκάλεσε σύνοδο περίπου σαράντα χωρών με αντικείμενο την ασφάλεια στο Ορμούζ. Παράλληλα, στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, όπου προεδρεύει αυτόν τον μήνα το Μπαχρέιν, τέθηκε σε τροχιά επεξεργασίας ένα νέο σχέδιο απόφασης. Το κείμενο, που κατατέθηκε από πέντε αραβικά κράτη (Ιορδανία, Κουβέιτ, Κατάρ, Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα), δεν είναι ένα συνηθισμένο ψήφισμα. Η διαφορά του από την προηγούμενη απόφαση 2817 (11 Μαρτίου) αρχικά ήταν εξαιρετικά έντονη, με αναφορά στο Κεφάλαιο 7 του Χάρτη του ΟΗΕ.
Το «φάντασμα» του Κεφαλαίου 7
Το κεφάλαιο 7 εξουσιοδοτεί το Συμβούλιο Ασφαλείας να λάβει μέτρα για την αποκατάσταση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης στρατιωτικής βίας. Στο παρελθόν, η επίκλησή του χρησιμοποιήθηκε για την επέμβαση στη Λιβύη (2011).
Η Κίνα και η Ρωσία, μόνιμα μέλη με δικαίωμα βέτο, αντιτίθενται στη χρήση στρατιωτικών μέσων ενώ αρκετά μη μόνιμα μέλη, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, η Δανία, το Πακιστάν και η Λετονία, εξέφρασαν επιφυλάξεις.
Σύμφωνα με πληροφορίες από διπλωματικές πηγές, η ελληνική αντιπροσωπεία στον ΟΗΕ δεν αμφισβήτησε την ανάγκη προστασίας των Στενών. Συντάχθηκε όμως με την προσθήκη κειμένου διευκρινίσεων, στο οποίο θα δινόταν έμφαση στην αμυντική φύση οποιασδήποτε επιχείρησης. Για την Ελλάδα, το διακύβευμα είναι διπλό. Αφενός, η ίδια διατηρεί στρατηγικές σχέσεις με τις αραβικές χώρες (έχει αναπτύξει πυροβολαρχία Patriot στη Σαουδική Αραβία και έχει παράσχει συνδρομή στο Κατάρ και τα ΗΑΕ). Ωστόσο, εκτιμά ότι η περαιτέρω κλιμάκωση σε ένα ήδη εκρηκτικό περιβάλλον όχι μόνο δεν ωφελεί αλλά δίνει ακόμη λιγότερο χώρο στη διπλωματία.
Παρασκηνιακές διαβουλεύσεις χωρίς ανακοινώσεις
Διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι η συζήτηση παραμένει ανοιχτή, με τις αντιπροσωπείες να επιχειρούν να γεφυρώσουν τις διαφορές μεταξύ των αραβικών κρατών που ζητούν ισχυρό μήνυμα, αφενός, και των μελών που φοβούνται ότι μια γενική εξουσιοδότηση χρήσης βίας θα οδηγήσει σε περαιτέρω κλιμάκωση, αφετέρου.
Η στάση της Ελλάδας θεωρείται κρίσιμη και για τα υπόλοιπα μη μόνιμα μέλη, καθώς οι παραδοσιακοί δεσμοί της στην περιοχή, τα συμφέροντά της στον τομέα της εμπορικής ναυτιλίας, αλλά και οι στρατηγικές σχέσεις της με τις αραβικές χώρες του Κόλπου και τις ΗΠΑ, προϋποθέτουν την τήρηση πολύ ευαίσθητων ισορροπιών. Στο πλαίσιο αυτό, η Αθήνα συνέπλευσε με άλλα ευρωπαϊκά κράτη-μέλη, όπως η Γαλλία, η Δανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, τα οποία επίσης εξέφρασαν επιφυλάξεις για τις αρχικές σκληρές διατυπώσεις.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το Πακιστάν και άλλες χώρες με ισχυρούς δεσμούς με την Τεχεράνη τηρούσαν έως την τελευταία στιγμή έντονα επιφυλακτική στάση, ενώ η Ρωσία παρέμεινε κάθετα αντίθετη στην προοπτική εξουσιοδότησης στρατιωτικής δράσης.
Ο ρόλος-κλειδί του Ομάν
Παράλληλα με τις διαβουλεύσεις στη Νέα Υόρκη, στο παρασκήνιο κινούνται άλλοι, λιγότερο εμφανείς παίκτες. Το Ομάν βρίσκεται στο επίκεντρο της κρίσης, καθώς σημαντικοί θαλάσσιοι διάδρομοι της διεθνούς ναυσιπλοΐας περνούν σε μικρή απόσταση από τις ακτές του. Καμία επιχείρηση –διπλωματική ή στρατιωτική– στο Ορμούζ δεν μπορεί να αγνοήσει το Μουσκάτ. Το Ομάν, παραδοσιακά, διατηρεί ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με όλες τις πλευρές: με την Τεχεράνη, με το Ριάντ, με την Ουάσιγκτον. Στη σημερινή κρίση, πολλοί αναλυτές βλέπουν το σουλτανάτο ως τον πιο αξιόπιστο μεσολαβητή. Αν το σχέδιο απόφασης του Συμβουλίου Ασφαλείας καθυστερήσει ή δεν γίνει αποδεκτό, το Ομάν θα κληθεί πιθανότατα να παίξει τον ρόλο του «πυροσβέστη».
Το αμερικανικό «κενό» και η βρετανική κινητικότητα
Η κυβέρνηση Τραμπ απείχε από τη σύνοδο των σαράντα χωρών που διοργάνωσε το Λονδίνο. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει δηλώσει εμφατικά ότι οι χώρες που εξαρτώνται περισσότερο από το πέρασμα –δηλαδή οι πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Κόλπου, η Ινδία, η Κίνα, η Ιαπωνία– πρέπει να αναλάβουν το βάρος της προστασίας του.
Για αρκετούς διπλωμάτες, αυτή η στάση ερμηνεύεται ως πρόθεση της Ουάσιγκτον να αποφύγει μια νέα μεγάλης κλίμακας στρατιωτική εμπλοκή στη Μέση Ανατολή. Ταυτόχρονα, ωστόσο, δημιουργεί ένα κενό το οποίο επιχειρεί να καλύψει το Ηνωμένο Βασίλειο.
Το ζήτημα, βέβαια, είναι αν οποιαδήποτε επιχείρηση στο Ορμούζ –ακόμα και αμυντική– μπορεί να είναι αποτελεσματική, χωρίς αμερικανική συμμετοχή. Στρατιωτικοί αναλυτές υπενθυμίζουν ότι το περιβάλλον εκεί είναι πολύ πιο σύνθετο από ό,τι στην Ερυθρά Θάλασσα, όπου επιχειρεί η ευρωπαϊκή αποστολή «Ασπίδες». Στο Ορμούζ, το Ιράν διαθέτει πυκνό δίκτυο παράκτιων πυραύλων, ταχύπλοων σκαφών και δυνατότητα ναρκοθέτησης. Μια πολυεθνική δύναμη θα βρισκόταν υπό διαρκή απειλή.
Η θέση της Ελλάδας
Η Ελλάδα, παρά την παρουσία της στις διαβουλεύσεις του ΟΗΕ, δεν συμμετείχε στη βρετανική σύνοδο των σαράντα χωρών. Η Αθήνα δεν προτίθεται να εμπλακεί στρατιωτικά στα Στενά του Ορμούζ. Η συμμετοχή της περιορίζεται για την ώρα στην ευρωπαϊκή αποστολή στην Ερυθρά Θάλασσα – μια αποστολή που έχει σαφώς διαφορετικό αντικείμενο και μικρότερο γεωπολιτικό ρίσκο.
Η απόφαση αυτή είναι απολύτως συνεπής με τη διπλωματική γραμμή που ακολούθησε η Αθήνα στο Συμβούλιο Ασφαλείας: θέλει να συμβάλει στην αποκλιμάκωση, αλλά δεν επιθυμεί σε καμία περίπτωση να βρεθεί «στη μέση» μιας αντιπαράθεσης Ιράν και αραβικών χωρών. Εξάλλου, η Ελλάδα είναι σημαντική ναυτική δύναμη και σημαντικός αριθμός ελληνόκτητων πλοίων δραστηριοποιείται καθημερινά στον Περσικό Κόλπο. Η προστασία τους επιτυγχάνεται καλύτερα με τη διπλωματία παρά με τα όπλα.
Διαβάστε επίσης:
Bloomberg: Οι ΗΠΑ στέλνουν το μεγαλύτερο μέρος των stealth πυραύλων τους στο Ιράν
Νετανιάχου: Το Ισραήλ χτύπησε πετροχημικά εργοστάσια του Ιράν σήμερα (Βίντεο)
Content Original Link:
" target="_blank">
